અઝીમ પ્રેમજી

અઝીમ પ્રેમજી   Azim Premji

azim premji

અઝીમ હાશીમ પ્રેમજી

જન્મ-૨૪ જુલાઈ ૧૯૪૫ (૭૩ વર્ષની ઉંમર)

જન્મ સ્થળ- બોમ્બે, બોમ્બે પ્રેસિડન્સી, બ્રિટીશ ભારત

રહેઠાણ- બેંગલોર, કર્ણાટક, ભારત

અભ્યાસ- આલ્મા માટર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી (બી.એસ.ઇ.)

વ્યવસાય- વિપ્રોના ચેરમેન

સંપતિ-૨૧.૫ અબજ ડોલર (મે ૨૦૧૯)

ધર્મપત્ની- યાસીમેન

બાળકો- રીષદ પ્રેમજી, તારક

પિતૃ (ઓ)- મોહમ્મદ હઝમ પ્રેમજી

       અઝીમ હાશીમ પ્રેમજીનો જન્મ ૨૪ જુલાઈ ૧૯૪૫ના રોજ થયો હતો. તેમનો જન્મ ભારતીય ઉદ્યોગપતિ, રોકાણકાર, ઇજનેર, અને પરોપકારવાદી કુટુંબમાં થયો, તેઓ વિપ્રો લિમિટેડ કંપનીના ચેરમેન છે. તેમને અનૌપચારિક રીતે ભારતીય આઇટી ઉદ્યોગના સ્થાપક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વિપ્રોને ચાર દાયકાના વિવિધતા અને વિકાસ માર્ગેદોરી રહ્યા છે. હાલમાં તેઓ સોફ્ટવેર ઉદ્યોગના વૈશ્વિક નેતા તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. ૨૦૧૦માં એશિયાવીક દ્વારા વિશ્વના ૨૦ સૌથી શક્તિશાળી પુરુષોમાં તેમની ગણતરી થાય છે. ટાઇમ મેગેઝિન દ્વારા ૨૦૦૪માં એક વાર અને ૨૦૧૧માં તેમને બે વખત પ્રભાવશાળી લોકોમાં સ્થાન મેળવ્યું હતું.

અઝીમ મે ૨૦૧૯ સુધી ૨૧.૫અબજ ડોલરની અંદાજિત સંપત્તિ સાથે ભારતના બીજા ક્રમના ધનિક વ્યક્તિ છે. ૨૦૧૩માં તેઓ ગિવીંગ પ્લેજ પર હસ્તાક્ષર કરીને ઓછામાં ઓછી અડધી સંપત્તિ દાનમાં આપવા સંમત થયા હતા. પ્રેમજીએ ભારતમાં અઝીમ પ્રેમજી ફાઉન્ડેશનને $ ૨.૨બિલિયનનું દાન આપવાનું શરૂ કર્યું. 

કારકિર્દી

       ૧૯૬૬માં તેમના પિતાના અવસાનની સમાચાર મળતા જ ૨૧ વર્ષીય અઝીમ પ્રેમજી સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી ઘરે પરત ફર્યા હતા, જ્યાં તેઓ વિપ્રોના હવાલો સંભાળવા માટે એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરતા હતા. તે સમયે જે કંપનીને વેસ્ટર્ન ઇન્ડિયન વેજીટેબલ પ્રોડક્ટ્સ કહેવામાં આવતી હતી, તેમણે હાઇડ્રોજનિએટેડ ઓઇલ મેન્યુફેકચરિંગમાં કામ કર્યું હતું, પરંતુ અઝીમ પ્રેમજીએ પાછળથી કંપનીને બેકરી ચરબી, વંશીય ઘટક આધારિત ટોયલેટરીઝ, હેર કેર સૉપ, બેબી ટોયલેટરીઝ, લાઇટિંગ પ્રોડક્ટ્સ અને હાઇડ્રોલિક સિલિન્ડરોમાં વૈવિધ્યીકરણ કર્યું હતું. ૧૯૮૦ના દાયકામાંઉભરતા IT ક્ષેત્રના મહત્વને ઓળખતા યુવા ઉદ્યોગસાહસિકે, ભારતથી આઇબીએમના હકાલપટ્ટી દ્વારા પાછળના વેક્યુમનો લાભ લીધો, કંપનીનું નામ વિપ્રોમાં બદલી નાખ્યું અને તકનીકી હેઠળના મિનિકોમ્પ્યુટર્સનું નિર્માણ કરીને હાઇ-ટેક્નોલોજી સેક્ટરમાં પ્રવેશ કર્યો. અમેરિકન કંપની સેન્ટિનેલ કમ્પ્યુટર કોર્પોરેશન સાથે સહયોગ. ત્યારબાદ પ્રેમજીએ સાબુથી સૉફ્ટવેર તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું.

જીવન

       પ્રેમજીનો જન્મ બોમ્બેમાં થયો હતો, ભારત એક નિઝારી ઇસ્માઇલી શિયા મુસ્લિમમાં ગુજરાતમાં કચ્છમાંથી ઉદભવ્યા હતા. તેમના પિતા એક જાણીતા ઉદ્યોગપતિ હતા અને બર્માના ચોખાના રાજા તરીકે જાણીતા હતા. પાર્ટીશન પછી, જ્યારે જિન્નાહે તેમના પિતા મુહમ્મદ હઝમ પ્રેમજીને પાકિસ્તાન આવવા આમંત્રણ આપ્યું, ત્યારે તેમણે વિનંતીને નામંજૂર કરી અને ભારતમાં રહેવાનું પસંદ કર્યું.

પ્રેમજી પાસે સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી, યુ.એસ.એ.માંથી ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિયરિંગ ડિગ્રી (એન્જિનિયરિંગ ડિગ્રીની બેચલરની સમકક્ષ)માં બેચલર ઓફ સાયન્સ થયા હતા. તેમણે યાસીમેન સાથે લગ્ન કર્યા. તેમને બે બાળકો, રીષાદ અને તારાક છે. રિષદ હાલમાં આઇટી બિઝનેસ, વિપ્રોના ચીફ સ્ટ્રેટેજી ઑફિસર છે.

વિપ્રો વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વૃદ્ધિ પામતી કંપનીઓમાં ઉભરી રહેવા માટે જવાબદાર હોવાના હેતુથી, પ્રેમ વીક, બિઝનેસ વીક દ્વારા એક મહાન સાહસિકોમાંના એક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

• ૨૦૦૦માં, તેણીને મનીપાલ એકેડેમી ઑફ હાયર એજ્યુકેશન દ્વારા માનદ ડોક્ટરેટ આપવામાં આવી હતી. ૨૦૦૬માં, અઝીમ પ્રેમજીને નેશનલ ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઑફ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એન્જિનિયરિંગ, મુંબઇ દ્વારા લક્ષ્ય બિઝનેસ વિઝનરી એનાયત કરાઈ હતી.
• ૨૦૦૯માં, તેમને કનેક્ટિકટના મિડલટાઉન, વેસ્ટલેન યુનિવર્સિટીના માનદ ડોક્ટરેટથી તેમના ઉત્કૃષ્ટ પરોપકારી કાર્ય માટે માનદ ડોકરેટ આપવામાં આવ્યા હતા.
• ૨૦૧૫માં, મૈસૂર યુનિવર્સિટીએ તેમને માનદ ડોક્ટરેટ આપી હતી.
• ૨૦૦૫માં, ભારત સરકારે તેમને વેપાર અને વાણિજ્યના તેમના શ્રેષ્ઠ કામ માટે પદ્મ ભૂષણના ખિતાબથી સન્માનિત કર્યા છે.
• ૨૦૧૧માં, તેમને પદ્મ વિભૂષણ, ભારત સરકાર દ્વારા બીજો સૌથી શ્રેષ્ઠ નાગરિકનો એવોર્ડ એનાયત કરાયો હતો.
• એપ્રિલ ૨૦૧૭માં, ઇન્ડિયા ટુડે મેગેઝિન ૨૦૧૭ની સૂચિના ભારતના ૫૦ સૌથી શક્તિશાળી લોકોમાં તેમને ૯ મું સ્થાન મળ્યું હતું.

અન્ય માહિતી

         અઝીમ પ્રેમજી ફાઉન્ડેશન ૨૦૦૧માં તેમણે બિન-નફાકારક સંસ્થા, અઝીમ પ્રેમજી ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી. ડિસેમ્બર ૨૦૧૦માં, તેમણે ભારતમાં શાળા શિક્ષણ સુધારવા માટે $ ૨ બિલિયનનું દાન આપવાનું વચન આપ્યું હતું. વિપ્રો લિમિટેડના ૨૧૩ મિલિયન ઇક્વિટી શેર્સને તેના દ્વારા સંચાલિત કેટલીક કંપનીઓ દ્વારા અઝીમ પ્રેમજી ટ્રસ્ટને સ્થાનાંતરિત કરીને આ કર્યું છે. આ પ્રકારનું દાન ભારતમાં સૌથી મોટું હતું. માર્ચ ૨૦૧૯માં, પ્રેમજીએ તેમને પાયોનિયરીંગ માટે વધારાના ૩૪ % વિપ્રો સ્ટોકની ખાતરી આપી. આશરે ૭.૫ અબજ ડૉલરની વર્તમાન કિંમત પર આ ફાળવણી તેનાથી કુલ પાયાથી ૨૧ અબજ ડૉલર સુધી લાવશે.

         ધી ગિવીંગ પ્લેજ માટે સાઇન અપ કરવા માટે તેઓ સૌપ્રથમ ભારતીય બન્યા હતા, જે વોરન બફેટ અને બિલ ગેટ્સની આગેવાની હેઠળની એક ઝુંબેશ હતી, જે પૈસાદાર લોકોને મોટાભાગની સંપત્તિ પરોપકારના કારણોસર પ્રતિબદ્ધતા આપવા માટે પ્રતિબદ્ધ બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. રિચાર્ડ બ્રાનસન અને ડેવિડ સેન્સબરી પછી આ લોકશાહી ક્લબમાં જોડાવા તે ત્રીજા બિન-અમેરિકન છે.

"હું દૃઢપણે વિશ્વાસ કરું છું કે, આપણામાંના જેઓ સંપત્તિ મેળવવા માટે વિશેષાધિકૃત છે, તેમને ખૂબ ઓછા વિશેષાધિકારવાળા લાખો લોકો માટે વધુ સારું વિશ્વ બનાવવા માટે નોંધપાત્ર યોગદાન આપવું જોઈએ" - અઝીમ પ્રેમજી (એપી)

       એપ્રિલ ૨૦૧૩માં તેમણે જણાવ્યું હતું કે, તેમણે તેમની અંગત સંપત્તિમાંથી ૨૫ ટકાથી વધુ રકમ દાનમાં આપી દીધી છે. જુલાઇ ૨૦૧૫માં, તેણે વિપ્રોના વધારાના ૧૮% હિસ્સાને આપી દીધો હતો, તેમણે અત્યાર સુધીમાં કુલ દાનમાં આપેલ ફાળો ૩૯% છે.